دانه های سویا
دانه های سویای خوشمزه با طعم خفیف آجیلی از 3000 سال پیش در چین کشت می شود اما خبر های خوب درباره تنوع فرآورده های سویایی و اثرات مثبت استثنایی که بر سلامتی می گذارند ، پدیده ای نسبتا جدید است.انواع مختلف این دانه در تمام سال قابل دسترس می باشد.دانه سویا یکی از دانه هایی است که حداکثر میزان کشت و کاربرد را درجهان داشته و از بهترین خوردنی هایی است که فواید زیادی برای سلامتی دارد.
اثرات مثبت بر سلامتی
دانه های سویا به طور وسیعی در جهان کشت و بکار برده می شوند.آمریکا بیش از 50 درصد تولید این غذای مهم را بخود اختصاص داده است.سویا ازغذاهایی است که که فواید آن در سلامتی بسیار مورد تحقیق قرار گرفته است.فواید کلیدی دانه های سویا به دلیل مقدار عالی پروتئین آنها،مقدار بالای اسید های چرب ضروری،ویتامین ها،مواد معدنی،ایزوفلاون ها و فیبرشان می باشد.
سویا،جایگزین گوشت با تاثیر مثبت بر سلامتی
دانه های سویا از نظر کیفیت پروتئینی با غذاهای حیوانی برابرند.تنها مصرف یک فنجان از دانه سویا،2/57 درصد از مقدارمورد نیازروزانه به پروتئین را با کمتر از 300 کالری و فقط 2/2 گرم چربی اشباع تامین می کند. علاوه بر این پروتئین سویا مقدار کلسترول را کاهش می دهد.علاوه بر پروتئین مفید،سایر مواد مغذی آن عبارتند از آهنی که خوب جذب می شود.مصرف همان یک فنجان از دانه سویا 1/49 درصد از نیاز روزانه به آهن و 37 درصد نیاز روزانه به منیزیم و 2/41 درصد نیاز روزانه به اسید های چرب ضروری امگا 3 را برطرف می نماید.
با سویا لاغر بمانید
بررسی های انجام شده در زمینه ترشح غدد داخلی نشان داد که ایزوفلاون های سویا از طریق تولید سلول های چربی کوچک تر و کمتر به ما کمک می کنند که لاغر بمانیم.غذا های سویایی که از دانه های کامل سویا تولید می شوند منبع غنی از ایزوفلاون ( حدود 40-30 میلی گرم در هر وعده ) می باشند.جالب است بدانید که روغن سویا ایزوفلاون ندارد.
کاهش فشار و کلسترول بد خون با سویا
مصرف دانه های سویا باعث کاهش قابل توجه فشار خون شده و نه تنها کل مقدار کلسترول خون را بطور قابل توجهی کاهش می دهد بلکه مقدار کلسترول خوب ( HDL ) را افزایش می دهد.این مساله مهم است زیرا کلسترول بویژه LDL ، بر روی دیواره رگ های خونی رسوب کرده و پلاک های سختی تشکیل می دهد.اگر این پلاک ها رشد کنند و یا بشکنند می توانند باعث حملات قلبی شوند.کلسترول HDL در سرتاسر بدن حرکت کرده و کلسترول های رسوب کننده در دیواره رگها را جمع آوری کرده و به کبد جهت خروج از بدن منتقل می نماید.یکی از روش های ممانعت از ابتلا به بیماری های قلبی کاهش مقدار LDL و افزایش مقدار HDL می باشد که دانه های سویا هر دو کار را باهم انجام می دهند.محققین بیان داشتند که جذب روزانه حداقل 20 گرم از پروتئین سویا
به مدت 5 هفته ، در کاهش خطر بیماری های قلبی در افراد میانسال که بیشتر در معرض خطر می باشند بسیار موثر است.
علاوه بر این ، دانه های سویا حاوی مقادیر خوبی فیبر هستند که خوردن آنها باعث می شود فیبر به چربی و کلسترول غذا متصل شده و مقدار کمتری از آن جذب شود.همچنین فیبر دانه های سویا به نمک های صفراوی متصل شذه و آنها را از بدن خارج می کند.از آنجا که کبد کلسترول را به نمک های صفراوی تبدیل می کند خروج آنها بوسیله فیبر ، کبد را مجبور به استفاده از کلسترول بیشتر برای تشکیل نمک های صفراوی کرده و لذا کل کلسترول خون را کاهش می یابد. همچنین بیان شد که پروتئین های سویا احتمالا بخاطر داشتن اسید های چرب ضروری امگا 3 می تواند از تجمع پلاکت ها که باعث تشکیل لخته های خونی می شوند جلوگیری کند.همچنین پروتئین سویا با افزایش مقدار نیتریک اکسید خون از سخت شدن دیواره رگها ممانعت می کند.
سلامت زنان در دوران یائسگی با سویا
بررسی های انجام شده در سال 2004 در آمریکای شمالی نشان داد که غذاهای سویایی می توانند فواید ویژه ای برای قلب و استخوان های زنانی که نزدیک به دوران یائسگی قرار دارند ، داشته باشند.نتایج این مطالعات نشان داد که تعامل مفیدی بین ایزوفلاون های ( ترکیبات استروژنی ضعیف ) سویا و استروژن بدن انسان در کاهش کلسترول و افزایش جرم استخوان وجود دارد و اینکه اگر زنان سویا را قبل از دوران یائسگی بطور منظم مصرف کنند، در سلامتی آنها پس از یائسگی مفید است.همچنین بیان داشتند از آنجا که ترکیب استروژن- سویا باعث بهبود کلسترول و استخوان می شود ، می تواند اثر مثبتی هم بر روی سایر مناطق بدن که تحت تاثیر استروژن قرار دارند مثل مغز داشته باشد..
لازم است بدانید خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی بعد از دوران یائسگی در زنان بیشتر می شود، زیرا مقدار فاکتور های موثر در این زمینه مثل هموسیستئین و آهن در این دوران افزایش می یابد.مصرف پروتئین سویا توسط زنان به دلیل داشتن فیتات طبیعی که قابلیت اتصال به مواد معدنی دارد باعث کاهش قابل توجه مقدار هموسیستئین و آهن شده و لذا ابتلا به بیماری های قلبی کاهش می یابد.
یکی از کاربرد های عمومی تر دانه های سویا تاثیر بر علائم دوران یائسگی است.ایزوفلاون های سویا مانند استروژن های خیلی ضعیف در بدن عمل می کنند.این فیتو استروژن ها به گیرنده های استروژنی متصل شده و تحریک کافی برای کمک به حذف بعضی از علائم ناراحت کننده ای که در اثر کاهش مقدار استروژن طبیعی اتفاق می افتد ایجاد می کنند.تحقیقات نشان داده که زنانی که از غذا های سویایی استفاده می کنند به مقدار قابل توجهی کمتر از گرگرفتگی دوران یائسگی شکایت دارند.همچنین بررسی ها کاهش قابل توجهی را نه تنها در علائم دوران یائسگی مانند تپش قلب،احساس افسردگی و خستگی بلکه همچنین در کاهش چربی بدن بویژه چربی شکمی در اثر مصرف سویا نشان داد و این خبر خوشی برای خانم هاست زیرا چربی شکمی ارتباط خیلی نزدیکی با بیماری های قلبی دارد.
تحقیقات نشان می دهد که ایزوفلاون های سویا می توانند در سال های بعد از یائسگی به زنانی که دارای مقدار کمتر مواد معدنی استخوان هستند ، کمک کنند تا از شکستگی لگن در امان بمانند.
تثبیت قند خون در مقادیر مجاز با سویا
شزایط دیگری که در آن دانه های سویا می توانند بسیار مفید باشند دیابت ها بویژه نوع 2 آن هستند.پروتئین سویا برای بیماران دیابتی که با منابع حیوانی پروتئین مشکل دارند عالی است.پروتئین و فیبر موجود در دانه های سویا می تواند از مقدار بالای قند خون مممانعت کرده و به حفظ آن در زیر حد کنترلی کمک کند.البته تمام این کارها باید زیر نظر پزشک انجام شود.بیماران دیابتی بسیار مستعد ابتلا به بیماری های قلبی و سخت شدن دیواره رگها هستند.حفظ مقدار کلسترول در حد پایین با دانه های سویا می تواند مفید باشد.همچنین در بیماران دیابتی مقدار تری گلیسرید ها افزایش می یابد که مصرف سویا در کاهش آن بسیار موثر است.
پیشگیری از بیماری های کلیوی با سویا
محققین بیان داشتند که وجود مقدار بالای اسیدآمینه آرژنین در دانه سویا باعث بهبود جریان خون در کلیه و بنابراین عملکرد آن می شود.
پیشگیری از وقوع سرطان روده با سویا
ماده حفاظت کننده در برابر سرطان ، اسفنگولیپید ها هستند ( یک نوع لیپید یا چربی که در بدن در تشکیل بافت عصبی بکار می روند ).اسفنگولیپید سویا ، گلوکوزیل سرامید نامیده می شود که با تاثیر بر 96 ژن مختلف در سلول هایی که تشکیل دهنده آستر روده هستند باعث کاهش تولید 2 فاکتور مرتبط با شروع و انتشار سرطان در آن ناحیه می شوند.
پیشگیری از وقوع سرطان پروستات با سویا
شیوع سرطان پستان در آسیایی ها خیلی کمتر از جمعیت های غربی است و غذا های سویایی می تواند دلیل مهم آن باشد.مصرف غذاهای سویایی بدلیل داشتن ایزوفلاون ها بطور قابل توجهی خطر ابتلا به سرطان پروستات را بویژه در مردان بالای 60  سال کاهش می دهد.
پیشگیری از وقوع سرطان کولون با سویا
فیبر موجود در دانه های سویا می تواند به سموم عامل سرطان متصل شده و آنها را از بدن خارج نماید.بنابراین آنها دیگر نمی توانند به سلول های کولون آسیب برسانند.به همین دلیل است که در مناطقی که دانه سویا بطور منظم خورده می شود میزان سرطان کولون و همچنین برخی سرطان های دیگر مثل سرطان سینه کمتر است.مطالعات نشان دادند که سرطان کولون می تواند یک سرطان وابسته به هورمون باشد و سویا نه تنها می تواند به ممانعت از وقوع آنها کمک کندبلکه می تواند اثر خیلی مثبتی بر تعداد و اندازه تومورهایی داشته باشد که قبلا تشکیل شدند.
پیشگیری از وقوع سرطان جداره رحم با سویا
به دو دلیل، سویا به ممانعت از ابتلا به سرطان جداره رحم کمک می کند:
)دانـه های سـویا حاوی ایـزوفـلاون هـا هستند که اگرچه قدرت آنها 1000 بار کمتر از استروژن بدن است
می توانند به گیرنده های استروژنی در بدن متصل شده و استروژن های انسان را بلوکه کرده و اثر  استروژنی ضعیف تری ایجاد کنند.
2)علاوه بر این ، غذا های سویایی با حداقل فرآوری ، غنی از فیبر رژیمی هستند که مقدار استروژن را کاهش می دهند.